Yasayla Neler Değişiyor?

İklim Kanunu ile birlikte artık Türkiye’de iklim değişikliğiyle mücadele, emisyon azaltımı, adaptasyon, planlama, izleme ve raporlama süreçleri yasal zemine kavuştu. En dikkat çekici düzenlemelerden biri, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’nin kurulması.

Yeni Kurumlar, Yeni Roller

Yasa, merkezi ve yerel düzeyde kurumlara yeni görevler yüklüyor:

• İklim Değişikliği Başkanlığı, politika üretimi, karbon piyasasının yönetimi, emisyon izni süreçleri ve denetim gibi kilit görevleri üstlenecek.
• Her ilde, vali başkanlığında İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları kurulacak. Bu kurullar yerel eylem planlarını hazırlayacak ve uygulamaları takip edecek.

ETS: Türkiye’nin İlk Karbon Piyasası

İklim Kanunu’nun en dikkat çeken düzenlemelerinden biri, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS)’nin devreye alınması. ETS, karbon salınımına bir bedel ödeterek, kirletenin maliyet üstlenmesini amaçlayan piyasa temelli bir mekanizma.

ETS’nin Ana Hatları

• İzin yükümlülüğü: ETS kapsamındaki işletmeler, 3 yıl içinde sera gazı emisyon izni almak zorunda.
• Yıllık tahsisat teslimi: Her tesis, emisyonuna karşılık gelen karbon tahsisatını teslim edecek.
• Denetim ve ceza: İzin almadan faaliyet gösterenler milyonlarca TL cezayla karşılaşacak. Gecikmelerde ceza, piyasa fiyatının 2 katı olacak.
• Karbon Piyasası Kurulu: ETS kurallarını ve tahsisat sistemini belirleyecek.
• Pilot dönem: İlk etapta yumuşak geçiş sağlanacak. İhlallere %80 ceza indirimi uygulanacak.

Gönüllü Piyasa ve Karbon Kredisi

• İşletmeler, karbon kredisi alarak emisyonlarını denkleştirebilecek.
• Ulusal karbon kredilendirme sistemi oluşturulacak.
• Türkiye, gönüllü karbon piyasalarıyla entegre hâle gelecek.

ETS Gelirleri Nerelere Gidiyor?

İklim Değişikliği Başkanlığı’nın bütçesi, ETS gelirleriyle desteklenecek. Bu kaynaklar:

• Yeşil teknoloji yatırımları,
• Temiz üretim uygulamaları,
• Eğitim ve kapasite geliştirme,
• Yeşil iş gücü yetiştirme,
• Türkiye Yeşil Taksonomisi’nin geliştirilmesi,
• Adil geçiş uygulamaları gibi alanlarda kullanılacak.

Uygulama Takvimi

İklim Kanunu kapsamındaki uygulamaların hayata geçirilmesi için bir takvim de belirlendi:

• Kamu kurumları, sera gazı azaltımı ve uyum stratejilerini içeren planlarını hazırlayacak.
• Yerel düzeyde planların hazırlanması için son tarih: 31 Aralık 2027 (Cumhurbaşkanlığı, bu süreyi 1 yıl uzatabilecek.)
• ETS kapsamındaki işletmelerin, 3 yıl içinde sera gazı emisyon izinlerini alması zorunlu.

Sonuç: Türkiye İçin Yeşil Dönüşüm Başladı

İklim Kanunu, yalnızca çevre politikası açısından değil, aynı zamanda ekonomi, sanayi ve yerel yönetimler açısından da önemli bir dönüşüm başlatıyor. Karbon ayak izini azaltmayı hedefleyen bu yeni dönem, yeşil yatırım fırsatları ve uluslararası piyasalarda rekabet avantajı da yaratabilir.

Tüm sektörler, bu değişime hazırlıklı olmalı: Artık sürdürülebilirlik bir tercih değil, yasal bir zorunluluk.